بنا به گزارشات انجمن باروری و ناباروری ایران، 5/2 تا 3 میلیون از زوجهای ایرانی، یعنی حدود 15%، نابارورندکه این آمار در سطح کل جهان نیز، حدود 15 تا 20% می باشد. این انجمن، تابوهای فرهنگی و هزینه بالای درمان را بزرگترین موانع بر سر راه درمان این زوجها می داند.

ناباروری یکی از بزرگترین معضلات زوجهای جوان و قطعا از شایع ترین علل طلاق و چند همسری آقایان است.

در چند سال اخیر، خوشبختانه بارها و بارها متخصصان این رشته با قاطعیت اعلام کرده اند که به مدد پیشرفتهای علمی حاصل یافته، اساسا ناباروری به آن معنا که در گذشته بوده، وجود ندارد، و راههای درمانی پیشرفته ای برای مقابله با این معضل پیشنهاد می کنند.

اکنون که دوران گذاز را طی می کنیم و جامعهء جهان سومی ما، هر چه بیشتر به سمت علمی و صنعتی شدن پیش می رود، بسیاری از تعصبات و کوته فکری ها نیز رو به نابودی می پیمایند و با دلایل علمی و منطقی، جای خود را به واقع نگری می سپارند. تعصباتی که بسیاری از سرنوشتها را به انحطاط و بسیاری از زندگی ها را به تباهی کشانده و توجیهی برای انواع تبعیضات و  ظلمهای آشکار و پنهان  بوده است. در گذشته بسیاری از زوجهای نابارور، با تکیه بر عقاید خرافی و غیر منطقی و تعصبات گوناگون، از تدابیر و راههای درمانی ناباروری خود، سر باز می زدند؛ که اگر خوشبین باشیم یا با آن مشکل کنار آمده و به زندگی خود، بدون فرزند، ادامه می دادند- که البته بسیار نادر است- یا این مسئله، خود توجیهی می گردید برای ظلم و تبعیضی دوباره نسبت به زن، و مرد با جسارت تمام، و با حمایت و پشتیبانی شرع و قانون و عرف جامعه، اقدام به ازدواج مجدد می نمود.

خوشبختانه با پیشرفت های فرهنگی و اجتماعی، و اصلاح و ارتقای سطح باورهای فرهنگی و اجتماعی و حتی مذهبی عامهء مردم، علم نیز مجالی برای توسعه روزافزون خود یافته که امروز در موارد بسیاری چون : شبیه سازی، استفاده از سلولهای بنیادی و بند ناف، پیوند اعضا، و ... موفقیت دانشمندان هموطن خود، که برخاسته از همین فرهنگ و اجتماع هستند، شاهدیم. از پیشرفتهای حاصله در زمینه ناباروری نیز می توان به موارد زیر اشاره کرد: درمانهای کمک کننده باروری، ارزیابی و تشخیص نازایی در مردان و زنان، تلقیح اسپرم به داخل رحم (IUI) ، لقاح خارج رحمی (IUF) ، تزریق اسپرم با داخل تخمک (Micro injection-ICSF) ، انجماد جنین و اسپرم و تخمک (Freezing) و اهدای رحم. موارد ذکر شده از جمله اقداماتی است که در سالهای اخیر در مراکز درمانی بسیار مجهزی در کشورمان صورت میگیرد.

اجاره رحم که امروز در بسیاری از کشورها، خصوصا کشورهای توسعه یافته، به صورت صنعتی جدید پذیرفته شده و رایج است، برای زوجهای زیادی که یا زن فاقد رحم بوده یا طی عمل جراحی، و به خاطر بیماری، رحم او برداشته شده، یا در نتیجهء بیماریهای قلبی، فشار خون و دیابت قادر به حفظ و پرورش جنین خود نیست، و همچنین زنانی که به خاطر مشغله کاری یا حفظ تناسب اندام خود یا دلایلی از این قبیل، اقدام به اجاره رحم می کنند، کاربرد دارد.

اجاره رحم عبارت است از: انتقال یک یا تعداد بیشتری از جنین های حاصل از لقاح تخمک و اسپرم، که در محیطی آزمایشگاهی صورت میگیرد، به رحم زن دیگری که آن را مادر میانجی می خوانند. مادر میانجی در حقیقت یک نوع میزبان برای جنین محسوب می شود و از لحاظ ژنتیکی هیچ گونه مشارکتی با جنین نداشته و کودک حاصله، ویژگی های صاحبان ژنتیکی خود را به ارث خواهد برد.

 این شیوهء درمانی جدید، در بساری از کشورهای جهان و همچنین ایران، در حال اجرا بوده و برای بسیاری از زوجهای جوان نابارور، اِعمال شده است. اما متاسفانه در کشور ما، به علت ضعف تبلیغاتی، و همچنین یک سری تابوهای فرهنگی و گهگاه عدم مقبولیت شرعی بین عموم مردم، چندان که باید و شاید به آن توجهی نمی شود.

گفتنی است که اجاره رحم، مشکل و ممنوعیت شرعی نداشته و بسیاری از مراجع، آن را چون شیر دادن طفل می دانند، چراکه هیچ رابطه ای بین پدر و مادر میانجی وجود نداشته، تا حدی که محارم اصلی پدر نیز می توانند این مسئولیت را بعهده گیرند.

علاوه بر این، هزینه بالای این عمل، که این نوزادان را به نوزادان چند میلیونی و دور از دسترس، مبدل ساخته است، خود سدی بر سر راه زوجهای جوانی است که فارغ از تمام تابوها و تعصبات، سعی بر استفاده از این شیوه درمانی دارند.

برای ایجاد مقبولیت اجتماعی و فرهنگی هرچه بیشتر برای روشها و تدابیر علمی جدیدی نظیر این مورد، نیازمند اطلاع رسانی و تبلیغات وسیع در جامعه هستیم، که خود کمکی است شایان و قابل توجه در جهت اصلاح باورهای عمومی غلط جامعه و ارتقاء سطح تفکرات و دیدگاه عامهء مردم.

با تمام این تفاسیر، امید است در آینده، همانگونه که متخصصان معتقدند، شاهد ریشه کن شدن این معضل، که حقیقتا مانعی بزرگ برای خوشبختی بسیاری از زوجهای جوان است، باشیم.

 پی نوشت۱: مرکز فوق تخصصی درمان ناباروری ابن سینا

پی نوشت ۲: شماره ۲۵ زنستان : دیه زن نصف مرد است

پی نوشت ۳: شماره ۶ شیرزنان منتشر شد.

پی نوشت ۴: بیانیه بیش از 700 تن از مدافعان حقوق برابر به مناسبت سالگرد 22 خرداد، روز همبستگی زنان ایران

اول از همه برایت آرزومندم که عاشق شوی،
و اگر هستی، کسی هم به تو عشق بورزد،
و اگر اینگونه نیست، تنهائیت کوتاه باشد،
و پس از تنهائیت، نفرت از کسی نیابی.
آرزومندم که اینگونه پیش نیاید، اما اگر پیش آمد،
بدانی چگونه به دور از ناامیدی زندگی کني.

@@@

برایت همچنان آرزو دارم دوستانی داشته باشی،
از جمله دوستان بد و ناپایدار،
برخی نادوست، و برخی دوستدار
که دستکم یکی در میانشان
بی‌تردید مورد اعتمادت باشد.
@@@

و چون زندگی بدین گونه است،
برایت آرزومندم که دشمن نیز داشته باشی،
نه کم و نه زیاد، درست به اندازه،
تا گاهی باورهایت را مورد پرسش قرار دهد،
که دستکم یکی از آن‌ها اعتراضش به حق باشد،
تا که زیاده به خودت غرّه نشوی.

@@@

و نیز آرزومندم مفیدِ فایده باشی
نه خیلی غیرضروری،
تا در لحظات سخت
وقتی دیگر چیزی باقی نمانده است
همین مفید بودن کافی باشد تا تو را سرِ پا نگه‌دارد.
@@@

همچنین، برایت آرزومندم صبور باشی
نه با کسانی که اشتباهات کوچک می‌کنند
چون این کارِ ساده‌ای است،
بلکه با کسانی که اشتباهات بزرگ و جبران ناپذیر می‌کنند
و با کاربردِ درست صبوری‌ات برای دیگران نمونه شوی.
@@@

و امیدوام اگر جوان هستی
خیلی به تعجیل، رسیده نشوی
و اگر رسیده‌ای، به جوان‌نمائی اصرار نورزی
و اگر پیری، تسلیم ناامیدی نشوی
چرا که هر سنّی خوشی و ناخوشی خودش را دارد
و لازم است بگذاریم در ما جریان یابند.

@@@

امیدوارم سگی را نوازش کنی
به پرنده‌ای دانه بدهی، و به آواز یک سَهره گوش کنی
وقتی که آوای سحرگاهیش را سر می‌ دهد.
چرا که به این طریق
احساس زیبائی خواهی یافت، به رایگان.

@@@

امیدوارم که دانه‌ای هم بر خاک بفشانی
هرچند خُرد بوده باشد
و با روئیدنش همراه شوی
تا دریابی چقدر زندگی در یک درخت وجود دارد.

@@@

بعلاوه، آرزومندم پول داشته باشی
زیرا در عمل به آن نیازمندی
و برای اینکه سالی یک بار
پولت را جلو رویت بگذاری و بگوئی: «این مالِ من است»
فقط برای اینکه روشن کنی کدامتان اربابِ دیگری است!

@@@

و در پایان، اگر مرد باشی، آرزومندم زن خوبی داشته باشی
و اگر زنی، شوهر خوبی داشته باشی
که اگر فردا خسته باشید، یا پس‌فردا شادمان
باز هم از عشق حرف برانید تا از نو بیاغازید.

@@@

اگر همه‌ی این‌ها که گفتم فراهم شد
دیگر چیزی ندارم برابت آرزو کنم!